#VSE_AI_OE · 80% nhân viên nói AI giúp họ làm nhanh hơn. Chỉ 37% doanh nghiệp thấy lợi nhuận nhúc nhích. Khoảng trống 43 điểm đó nằm ở đâu?
Ngày 25/08/2026, McKinsey công bố báo cáo State of AI 2026, khảo sát 1.719 doanh nghiệp ở 97 nước. Ba con số đáng dừng lại:
- 80% người trả lời thấy năng suất cá nhân tăng nhờ AI.
- 37% doanh nghiệp ghi nhận AI tác động tới lợi nhuận trước thuế và lãi vay (EBIT). Con số này đứng yên so với năm trước.
- Khoảng 6% được xếp vào nhóm dẫn đầu, tức AI đóng góp trên 5% EBIT.
Đây là lúc cần lật ngược một giả định
Giả định phổ biến: mua đúng công cụ AI, cho nhân viên dùng, kết quả sẽ tự đến. Số liệu nói ngược lại. Nhân viên đã nhanh hơn thật. Nhưng doanh nghiệp không giàu hơn.
McKinsey chỉ ra điểm khác biệt duy nhất của nhóm 6%: họ thiết kế lại quy trình trước khi đưa AI vào. Bớt bước, đổi chỗ bàn giao giữa các bộ phận, bỏ phê duyệt thừa. Số còn lại cắm AI vào quy trình cũ y nguyên. Kết quả là từng người nhanh hơn, nhưng công việc vẫn xếp hàng chờ ở đúng chỗ cũ.
Hình dung cho dễ
Một quán phở có ba khâu: nhận đơn, nấu, bưng ra. Khâu nấu là nút thắt, mỗi tô mất 5 phút. Bạn mua máy ghi đơn bằng giọng nói cho khâu nhận đơn, nhanh gấp ba. Khách vẫn chờ 5 phút một tô. Chỉ là giấy đơn chất đống ở bếp nhanh hơn thôi.
Đó là điều đang xảy ra với AI ở phần lớn doanh nghiệp. AI làm nhanh khâu dễ đo (viết email, tóm tắt, tra cứu). Nút thắt thật nằm ở khâu phê duyệt, bàn giao, chờ dữ liệu từ phòng khác. Những chỗ đó không có AI nào chạm tới, vì không ai vẽ lại dòng chảy công việc.
Góc nhìn VSE
Đây chính là bài toán Lean đã giải từ 70 năm trước. Lean nói: vẽ dòng giá trị (Value Stream Mapping, bản đồ mọi bước từ lúc khách đặt tới lúc khách nhận), tìm chỗ công việc đứng chờ, rồi mới quyết định sửa gì. AI là một cách sửa. Không phải cách duy nhất, và không bao giờ là bước đầu tiên.
Doanh nghiệp Việt đang ở giai đoạn mua công cụ. Chi phí AI đã làm 1 trong 5 doanh nghiệp trong khảo sát phải hãm triển khai. Trước khi ký thêm hợp đồng AI, câu hỏi nên đặt là: quy trình này nếu vẽ ra giấy, có bao nhiêu bước thật sự tạo giá trị cho khách?
Một việc làm được tuần này
Chọn một quy trình đang định đưa AI vào. Lấy giấy A3, vẽ từng bước, ghi thời gian làm thật và thời gian chờ ở mỗi bước. Cộng lại. Nếu thời gian chờ lớn hơn thời gian làm, AI chưa phải việc cần làm ngay.
Đọc tiếp
- Ứng dụng AI trong vận hành doanh nghiệp: từ quy trình
- Vận hành xuất sắc là gì? Định nghĩa và cách bắt đầu
Nguồn: McKinsey, The State of AI 2026, công bố 25/08/2026, khảo sát 1.719 người trả lời tại 97 quốc gia từ 04/05 tới 08/06/2026. Tóm tắt số liệu tại mckinsey.com.
